Η Θεωρία της Βασικής Διαπραγματευτικής Τεχνικής
Κάθε άνθρωπος αναπτύσσει την προσωπικότητά του τόσο ως αποτελέσματα γενετικών προδιαθέσεων του DNA του, όσο και ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασής του με το περιβάλλον. Ως προσωπικότητα, ορίζεται το σύνολο των ατομικών χαρακτηριστικών του καθενός που τον κάνουν μοναδικό και καθορίζουν τους τρόπους συμπεριφοράς του και αντίδρασής του στις καταστάσεις.
Μελετώντας αυτές τις ιδέες, όπως και άλλες θεωρίες περί προσωπικότητας, μου ήρθε στο μυαλό η σκέψη, ότι όλη η ζωή είναι μια διαπραγμάτευση! Διαπραγματευόμαστε για τις βασικές μας ανάγκες (τροφή, νερό, ύπνος) από μωρά όταν κλαίμε στην κούνια, ζητώντας κάτι από τους γονείς μας. Επίσης, διαπραγματευόμαστε για τις συναισθηματικές μας ανάγκες όπως είναι η προσοχή, η εκτίμηση, η αγάπη, ο σεβασμός και η αναγνώριση της προσωπικότητάς μας. Αυτές οι «διαπραγματεύσεις» είναι άλλοτε ενστικτώδεις (όπως το κλάμα του μωρού) και άλλοτε μαθευτές.
Ας σταθούμε λίγο σ’ αυτό το κομμάτι (στις «μαθευτές» διαπραγματεύσεις). Αν για παράδειγμα, μεγαλώσαμε σε μια οικογένεια που ο αρχηγός του σπιτιού ήταν ο άντρας και η μητέρα τον υπάκουε, καθώς αυτός έφερνε τα λεφτά στο σπίτι, τότε η διαπραγματευτική τεχνική που μάθαμε, για να κερδίζουμε το σεβασμό των άλλων είναι να έχουμε λεφτά!
Αν οι γονείς μας δεν μας πολυέδιναν σημασία, ας πούμε γιατί εργάζονταν πολλές ώρες ή γιατί ήταν απασχολημένοι με τα δικά τους προβλήματα, τότε για να κερδίσουμε την προσοχή τους, γκρινιάζαμε, κάναμε σκανδαλιές ή αρρωσταίναμε (όποτε έτρεχαν πάνω απ΄ το κεφάλι μας…). Αν δεν βρίσκαμε άλλο τρόπο να επιβληθούμε στα αδέρφια μας και ανακαλύψαμε ότι θυμώνοντας μας φοβούνται, τότε μπορεί να αναπτύξαμε ως βασική διαπραγματευτική τεχνική την επιθετική και θυμωμένη συμπεριφορά προς τους άλλους. Και πάει λέγοντας…
Με λίγα λόγια, βλέποντας ποιο άτομο στο περιβάλλον μας είχε την «μεγαλύτερη θέση», και απολάμβανε περισσότερη αξία, προσοχή, κύρος, εξουσία, υιοθετούμε αυτή την αλυσίδα αντιδράσεών του ως βασική διαπραγματευτική μας συμπεριφορά, για να κερδίσουμε αυτά που θέλουμε απ’ τη ζωή. Και ποιο είναι το πρόβλημα;
Το πρόβλημα είναι ότι μερικές φορές, οι διαπραγματευτικές τεχνικές που μάθαμε δεν είναι συμβατές με τον ενήλικο βίο μας και τις ανάγκες του και μας οδηγούν σε δυσλειτουργικές σχέσεις με τους άλλους (και στη συνέχεια με τον εαυτό μας –νιώθουμε άσχημα). Ας πούμε, μια γυναίκα που χρησιμοποιώντας ως βασική διαπραγματευτική τεχνική τη γκρίνια, το να «κάνει μούτρα» κλπ., εξασφάλιζε έτσι ότι ο μπαμπάς της θα της αγοράσει παιχνίδια, αν κάνει το ίδιο και στο άντρα της, μπορεί να συναντήσει διαφορετική αντίδραση (να τον θυμώσει ή να τον κάνει να νιώσει ότι σαν άντρας είναι ανεπαρκής που δεν καταφέρνει να την ικανοποιήσει…). Αντιστοίχως, ο άντρας (ο «χαϊδεμένος») που ό,τι ζαβολιά και να έκανε ή όσο ακατάστατος και να ήταν, οι γονείς του το συγχωρούσαν και δεν του έβαζαν κανένα όριο, αν κάνει τα ίδια και στη γυναίκα του μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα (να την θυμώσει, να θεωρήσει ότι δεν την σέβεται κλπ.).
Επίσης, οι διαπραγματευτικές τεχνικές που μάθαμε μπορεί να μην είναι αποτελεσματικές στον επαγγελματικό μας βίο. Μπορεί κάποιος να απολάμβανε τα πρωτεία στην οικογένεια (επειδή ας πούμε ήταν ο μεγάλος αδερφός), αλλά στη δουλειά, μέσα σε ένα εταιρικό περιβάλλον θα πρέπει να μάθει να προσαρμόζεται σε άλλα δεδομένα και σε κανόνες που τίθενται από άλλον «αρχηγό». Αν δεν συνειδητοποιήσει και δεν αλλάξει αυτή τη βασική του διαπραγματευτική τεχνική, μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα συνεργασίας με τους συναδέλφους του και τη διοίκηση.
Άρα λοιπόν, θα έλεγα ότι, ο καθένας μας θα πρέπει να κάνει την αυτοκριτική του, να αρχίσει να παρατηρεί τον εαυτό του, να συνειδητοποιήσει πως λειτουργεί και ειδικά σε καταστάσεις κρίσιμες (όπου υπάρχει πίεση, ένταση, σύγκρουση). Να σκεφτούμε για λίγο, να κάνουμε έναν ειλικρινή διάλογο με τον εαυτό μας για το πως αντιδρούμε, πως σκεφτόμαστε, πως νιώθουμε και πως κάνουμε τους άλλους να νιώθουν.
Και μετά, να προβληματιστούμε, γιατί το κάνουμε αυτό; Μήπως πρόκειται για μαθευτή αντίδραση που έχουμε υιοθετήσει ως βασική διαπραγματευτική τεχνική, για να πετυχαίνουμε τα «θέλω» μας; Μήπως υπάρχει και καλύτερος, υγιέστερος, φιλικότερος, δικαιότερος τρόπος να το κάνουμε, χωρίς να υποτιμούμε τον εαυτό μας, αλλά και χωρίς να προσβάλλουμε την προσωπικότητα, την αξία και τα δικαιώματα των άλλων;
Φίλες και φίλοι, η επιτυχία και η ευτυχία, στηρίζονται στην αυτογνωσία και στη βελτίωση του εαυτού («γνώθι σαυτόν», όπως είπε και ο Σωκράτης). Μαθαίνοντας καλύτερα τον εαυτό μας και αλλάζοντας ότι δεν είναι καλό, γινόμαστε καλύτεροι και αποτελεσματικότεροι στους στόχους μας και παίρνουμε μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή!
Κάθε άνθρωπος αναπτύσσει την προσωπικότητά του τόσο ως αποτελέσματα γενετικών προδιαθέσεων του DNA του, όσο και ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασής του με το περιβάλλον. Ως προσωπικότητα, ορίζεται το σύνολο των ατομικών χαρακτηριστικών του καθενός που τον κάνουν μοναδικό και καθορίζουν τους τρόπους συμπεριφοράς του και αντίδρασής του στις καταστάσεις.
Μελετώντας αυτές τις ιδέες, όπως και άλλες θεωρίες περί προσωπικότητας, μου ήρθε στο μυαλό η σκέψη, ότι όλη η ζωή είναι μια διαπραγμάτευση! Διαπραγματευόμαστε για τις βασικές μας ανάγκες (τροφή, νερό, ύπνος) από μωρά όταν κλαίμε στην κούνια, ζητώντας κάτι από τους γονείς μας. Επίσης, διαπραγματευόμαστε για τις συναισθηματικές μας ανάγκες όπως είναι η προσοχή, η εκτίμηση, η αγάπη, ο σεβασμός και η αναγνώριση της προσωπικότητάς μας. Αυτές οι «διαπραγματεύσεις» είναι άλλοτε ενστικτώδεις (όπως το κλάμα του μωρού) και άλλοτε μαθευτές.
Ας σταθούμε λίγο σ’ αυτό το κομμάτι (στις «μαθευτές» διαπραγματεύσεις). Αν για παράδειγμα, μεγαλώσαμε σε μια οικογένεια που ο αρχηγός του σπιτιού ήταν ο άντρας και η μητέρα τον υπάκουε, καθώς αυτός έφερνε τα λεφτά στο σπίτι, τότε η διαπραγματευτική τεχνική που μάθαμε, για να κερδίζουμε το σεβασμό των άλλων είναι να έχουμε λεφτά!
Αν οι γονείς μας δεν μας πολυέδιναν σημασία, ας πούμε γιατί εργάζονταν πολλές ώρες ή γιατί ήταν απασχολημένοι με τα δικά τους προβλήματα, τότε για να κερδίσουμε την προσοχή τους, γκρινιάζαμε, κάναμε σκανδαλιές ή αρρωσταίναμε (όποτε έτρεχαν πάνω απ΄ το κεφάλι μας…). Αν δεν βρίσκαμε άλλο τρόπο να επιβληθούμε στα αδέρφια μας και ανακαλύψαμε ότι θυμώνοντας μας φοβούνται, τότε μπορεί να αναπτύξαμε ως βασική διαπραγματευτική τεχνική την επιθετική και θυμωμένη συμπεριφορά προς τους άλλους. Και πάει λέγοντας…
Με λίγα λόγια, βλέποντας ποιο άτομο στο περιβάλλον μας είχε την «μεγαλύτερη θέση», και απολάμβανε περισσότερη αξία, προσοχή, κύρος, εξουσία, υιοθετούμε αυτή την αλυσίδα αντιδράσεών του ως βασική διαπραγματευτική μας συμπεριφορά, για να κερδίσουμε αυτά που θέλουμε απ’ τη ζωή. Και ποιο είναι το πρόβλημα;
Το πρόβλημα είναι ότι μερικές φορές, οι διαπραγματευτικές τεχνικές που μάθαμε δεν είναι συμβατές με τον ενήλικο βίο μας και τις ανάγκες του και μας οδηγούν σε δυσλειτουργικές σχέσεις με τους άλλους (και στη συνέχεια με τον εαυτό μας –νιώθουμε άσχημα). Ας πούμε, μια γυναίκα που χρησιμοποιώντας ως βασική διαπραγματευτική τεχνική τη γκρίνια, το να «κάνει μούτρα» κλπ., εξασφάλιζε έτσι ότι ο μπαμπάς της θα της αγοράσει παιχνίδια, αν κάνει το ίδιο και στο άντρα της, μπορεί να συναντήσει διαφορετική αντίδραση (να τον θυμώσει ή να τον κάνει να νιώσει ότι σαν άντρας είναι ανεπαρκής που δεν καταφέρνει να την ικανοποιήσει…). Αντιστοίχως, ο άντρας (ο «χαϊδεμένος») που ό,τι ζαβολιά και να έκανε ή όσο ακατάστατος και να ήταν, οι γονείς του το συγχωρούσαν και δεν του έβαζαν κανένα όριο, αν κάνει τα ίδια και στη γυναίκα του μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα (να την θυμώσει, να θεωρήσει ότι δεν την σέβεται κλπ.).
Επίσης, οι διαπραγματευτικές τεχνικές που μάθαμε μπορεί να μην είναι αποτελεσματικές στον επαγγελματικό μας βίο. Μπορεί κάποιος να απολάμβανε τα πρωτεία στην οικογένεια (επειδή ας πούμε ήταν ο μεγάλος αδερφός), αλλά στη δουλειά, μέσα σε ένα εταιρικό περιβάλλον θα πρέπει να μάθει να προσαρμόζεται σε άλλα δεδομένα και σε κανόνες που τίθενται από άλλον «αρχηγό». Αν δεν συνειδητοποιήσει και δεν αλλάξει αυτή τη βασική του διαπραγματευτική τεχνική, μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα συνεργασίας με τους συναδέλφους του και τη διοίκηση.
Άρα λοιπόν, θα έλεγα ότι, ο καθένας μας θα πρέπει να κάνει την αυτοκριτική του, να αρχίσει να παρατηρεί τον εαυτό του, να συνειδητοποιήσει πως λειτουργεί και ειδικά σε καταστάσεις κρίσιμες (όπου υπάρχει πίεση, ένταση, σύγκρουση). Να σκεφτούμε για λίγο, να κάνουμε έναν ειλικρινή διάλογο με τον εαυτό μας για το πως αντιδρούμε, πως σκεφτόμαστε, πως νιώθουμε και πως κάνουμε τους άλλους να νιώθουν.
Και μετά, να προβληματιστούμε, γιατί το κάνουμε αυτό; Μήπως πρόκειται για μαθευτή αντίδραση που έχουμε υιοθετήσει ως βασική διαπραγματευτική τεχνική, για να πετυχαίνουμε τα «θέλω» μας; Μήπως υπάρχει και καλύτερος, υγιέστερος, φιλικότερος, δικαιότερος τρόπος να το κάνουμε, χωρίς να υποτιμούμε τον εαυτό μας, αλλά και χωρίς να προσβάλλουμε την προσωπικότητα, την αξία και τα δικαιώματα των άλλων;
Φίλες και φίλοι, η επιτυχία και η ευτυχία, στηρίζονται στην αυτογνωσία και στη βελτίωση του εαυτού («γνώθι σαυτόν», όπως είπε και ο Σωκράτης). Μαθαίνοντας καλύτερα τον εαυτό μας και αλλάζοντας ότι δεν είναι καλό, γινόμαστε καλύτεροι και αποτελεσματικότεροι στους στόχους μας και παίρνουμε μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή!
www.georgeprofetisgr.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου